عبد الله بن محمد ابن ناقيا ( ابن ناقيا البغدادي ) ( مترجم : ميرلوحى )

79

الجمان في تشبيهات القرآن ( فارسى )

و شاعر ديگرى در مقام وصفى جز اين وصف نيكو گفته است : [ از بحر طويل ] 63 فدقّت و جلّت و اسبكرّت و أكملت * فلو جنّ إنسان من الحسن جنّت « 59 » و نزديك به آن معنى است ، گفتار شاعر ديگر : [ از بحر خفيف ] 64 إنّ شرخ الشّباب و الشّعر الأس * ود ما لم يعاص كان جنونا - و نيز گفتار شاعر ديگر : [ از بحر بسيط ] 65 قالت عهدتك مجنونا فقلت لها : * إنّ الشّباب جنون برؤه الكبر « 60 » و گفته‌اند : « جنّ الشّباب » چنان كه گفته‌اند : « شرخ الشّباب » ( : عنفوان جوانى ) . محمّد بن علىّ بن المهتدى از قول محمّد بن المأمون ، از قول محمد بن القاسم بن احمد بن يحيى ، از قول سلمه ، از قول فرّاء ، براى ما نقل كرد ؛ كه گفت : « گفته مىشود : كان هذا فى عهباء « 61 » شبابه [ : اين امر در عنفوان جوانيش بود ] » - و جز فرّاء ، « عهباء » را با الف مقصوره ( عهبا ) مىخواند ، و « عهباء شبابه » به معناى « عنفوان شبابه » و « شرخ شبابه » و « ريّق شبابه » و « جنّ شبابه » و « غلواء شبابه » و « رىّ شبابه » ( : آغاز جوانى او ) » است - وى ( فرّاء ) اين شعر را قرائت كرد : [ از بحر طويل ]

--> - مصراع اوّل متن ) جنّيّة خرجت لتقتلنا نقل شده است . و در الاغانى ، ج 11 ، ص 175 چاپ دار الكتب ( بجاى مصراع دوم متن ) مطليّة الاصداغ بالمسك ضبط شده است . ( 59 ) - آن بيت از الشّنفرى الأزدى است ( المفضّليّات ، ص 109 و الحيوان ، ج 3 ، ص 108 ، و ج 6 ، ص 244 ، و لسان العرب ريشه « جنن » ملاحظه شود . ( 60 ) - آن بيت از « ابن ابى فنن » است ( عيون الاخبار ، ج 2 ، ص 320 ) [ او احمد بن ابى فنن است و در روزگار الواثق از حاكمان عباسى مىزيسته و در « الاغانى » ج 23 ص 521 ابياتى از وى دربارهء سليمان بن وهب و احمد بن الخصيب نقل شده است . - م . ] ( 61 ) - لسان العرب ريشه « عهب » .